Test hô hấp: Khi nào cần làm và cách đọc kết quả

Giao mùa, bệnh hô hấp gia tăng. Tìm hiểu khi nào cần test hô hấp, các loại xét nghiệm phổ biến, cách làm đúng và lưu ý khi đọc kết quả.

Test hô hấp: Khi nào cần làm và những điều cần biết để không nhầm lẫn

Sapo: Thời tiết giao mùa khiến các bệnh đường hô hấp như cúm, COVID-19, RSV dễ lây lan trong cộng đồng. Do triệu chứng của các bệnh này khá giống nhau, việc test hô hấp giúp phân biệt tác nhân gây bệnh, từ đó có hướng xử trí phù hợp và hạn chế lây cho người xung quanh.

Vì sao test hô hấp được quan tâm trở lại?

Ho, sốt, đau họng, nghẹt mũi là những biểu hiện chung của nhiều bệnh lý hô hấp. Chỉ dựa vào triệu chứng, rất khó xác định chính xác người bệnh nhiễm virus nào. Vì vậy, các xét nghiệm hô hấp ngày càng được nhiều gia đình và cơ sở y tế sử dụng như một bước sàng lọc ban đầu, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền.

Các loại test hô hấp phổ biến hiện nay

1. Test nhanh kháng nguyên. Lấy mẫu dịch mũi hoặc họng, có kết quả sau khoảng 15 đến 30 phút. Ưu điểm là tiện lợi, chi phí thấp, có thể làm tại nhà. Hạn chế là độ nhạy có thể thấp hơn nếu lượng virus còn ít, nhất là giai đoạn rất sớm của bệnh.

2. Xét nghiệm PCR/Realtime PCR. Phát hiện vật liệu di truyền của virus, có độ chính xác cao hơn và thường được dùng để khẳng định chẩn đoán. Thời gian trả kết quả lâu hơn và cần thực hiện tại cơ sở y tế.

3. Test đa tác nhân. Một lần lấy mẫu có thể phát hiện nhiều loại virus hô hấp cùng lúc (như cúm A/B, COVID-19, RSV), phù hợp khi triệu chứng khó phân biệt.

Khi nào nên đi test hô hấp?

Bạn nên cân nhắc xét nghiệm khi:

• Sốt, ho, đau họng, chảy mũi kéo dài hoặc nặng dần
• Có tiếp xúc gần với người đã xác định mắc bệnh hô hấp
• Trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người cao tuổi hoặc người có bệnh nền (tim mạch, tiểu đường, hen phế quản, COPD) xuất hiện triệu chứng
• Cần xác định nguyên nhân trước khi tiếp xúc với người có nguy cơ cao

Nếu khó thở, thở nhanh, tím tái, li bì hoặc sốt cao không hạ, hãy đến cơ sở y tế ngay thay vì tự test tại nhà.

Hướng dẫn làm test nhanh đúng cách

• Đọc kỹ hướng dẫn của nhà sản xuất và kiểm tra hạn sử dụng
• Rửa tay sạch trước khi lấy mẫu
• Lấy mẫu đúng vị trí, đúng thời gian quy định
• Đọc kết quả trong khoảng thời gian cho phép, không đọc quá muộn
• Xử lý vật dụng đã dùng như rác y tế thông thường, bỏ vào túi kín

Đọc kết quả thế nào cho đúng?

• Dương tính: Nhiều khả năng đã nhiễm tác nhân được test. Nên hạn chế tiếp xúc, đeo khẩu trang và liên hệ cơ sở y tế để được tư vấn.
• Âm tính nhưng vẫn có triệu chứng: Chưa thể loại trừ hoàn toàn. Có thể cần test lại sau 24 đến 48 giờ hoặc làm xét nghiệm PCR.
• Kết quả không hợp lệ: Bộ test lỗi hoặc thao tác chưa đúng, cần làm lại bằng bộ test mới.

Phòng bệnh hô hấp mùa giao mùa

Test chỉ là công cụ hỗ trợ, phòng ngừa vẫn là quan trọng nhất: đeo khẩu trang ở nơi đông người, rửa tay thường xuyên, giữ ấm cơ thể, thông thoáng nhà cửa, tiêm vắc xin phòng cúm và các bệnh hô hấp theo khuyến cáo, và ở nhà nghỉ ngơi khi có triệu chứng.

Câu hỏi thường gặp

Test hô hấp có đau không?
Lấy mẫu dịch mũi hoặc họng có thể gây khó chịu nhẹ trong vài giây nhưng không gây tổn thương nếu làm đúng cách.

Test nhanh tại nhà có thay thế được xét nghiệm tại bệnh viện không?
Không. Test nhanh chỉ mang tính sàng lọc; kết quả nghi ngờ hoặc triệu chứng nặng cần được bác sĩ đánh giá.

Trẻ em có test hô hấp được không?
Có, nhưng nên có hướng dẫn của nhân viên y tế để lấy mẫu an toàn và đúng kỹ thuật.

Bao lâu sau khi có triệu chứng thì test cho kết quả chính xác nhất?
Thường trong những ngày đầu đến vài ngày sau khởi phát, khi lượng virus cao. Test quá sớm có thể cho kết quả âm tính giả.

xem thêm: KIT TEST NHANH ĐƯỜNG HÔ HẤP